Dünyada Zeytincilik

Zeytin yetiştiriciliğnin başlangıcı eski çağlara dayanmakla birlikte eski çağlardaki zeytin yetiştiriciliği konusunda az sayıda belge bulunmaktadır. Elimizdeki ilk bilgiler zeytin ve zeytin yağı üretiminin ilk olarak Suriye veFilistin bölgelesinden başladığını göstermektedir. Bu bilgilere dayanarak zeytin, Akdeniz havzasınındoğu kısmından yani Mezopotamya’dan çıktığı ve Güneydoğu Anadolu üzerinden Akdeniz’in kuzey ve güney sahillerindeki ülkelere doğru yayıldığı kabul edilmektedir.

Zeytinin Anavatanı ve Yayılışı

Eski çağlardan beri Akdeniz havzasında yaşayan halkın zeytin meyvesi ve yağından besin kaynağı olarak faydalanıldığı gibi ağacından ve zeytinyağı elde edildikten sonra kalan karasu, pirina gibi yan ürünlerinden de yararlanılmaktadır.

Zeytin ağacı dünya da 30-45 inci kuzey ve güney enlemleri arasındaki alanlarda yayılış göstermekte olup 37 ülkede zeytin yetiştiriciliği yapılmaktadır. Bu ülkelerin 29’u kuzey, 8’i güney yarım kürededir.

Zeytin dünyada yaklaşık 10 milyon hektar alan üzerinde yatiştirilmekte olup, zeytin ağacı genellikle  ülkemizin de içinde yer aldığı Akdeniz havzası ülkelerinde yoğunlaşmıştır. Ağaç varlığının % 97’si Akdeniz kıyısında yer alan İspanya, İtalya, Yunanistan, Türkiye, Portekiz, Fransa, Fas, Tunus ve Cezayir en önemli zeytinci ülkelerdir. Bunların yanısıra ABD, Arjantin ve diğer ülkelerde de zeytincilik yapılmaktadır.

Türkiye’de Zeytin Yetiştiriciliği

Ülkemizde Akdeniz ikliminin hakim olduğu Ege, Marmara, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde kuzeyde Artvin’den güneyde Hatay’a kadar uzanan kıyı boyunca ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde Mardin’e kadar olan illerde zeytincilik yapılmaktadır. Ülkemizde zeytinciliğin yapıldığı bu yörelerde Akdeniz iklimi hakimdir. Kışlar ılık ve yağışlı, yazlar kurak ve sıcak geçer.  Zeytinler dağların denize paralel olarak uzandığı yerlerde kıyıya yakın alanlarda , dağların kıyıya dik olduğu yerlerde vadiler boyunca  ilerleyerek 100- 150 km içeriye giren alanlardadır.

Türkiye’nin zeytin alanlarını hem ağaç sayısı hem ürün miktarına göre;

1. Ege bölgesi

2. Marmara bölgesi

3. Akdeniz bölgesi

4. Güneydoğu Anadolu bölgesi

5. Karadeniz bölgesi

olarak sıralayabiliriz.

Türkiye’de zeytin çoğunlukla tarımsal işletmelerde, diğer ürünlerle birlikte yer almaktadır. İşletmeler “Küçük Aile İşletmesi” yapısındadır. Marmara Bölgesi, Edremit Körfez ve Muğla-Milas gibi yoğun zeytinci yörelerde zeytincilik mono kültür olarak bulunmakta ve halkın geçiminde önemli rol oynamaktadır.